Historia z Czajkowa jest gorzką lekcją. Magazyny energii nie mogą być traktowane jak zwykłe instalacje techniczne zamknięte w kontenerze lub pomieszczeniu. W przypadku pożaru baterii litowo-jonowych zagrożeniem nie jest wyłącznie ogień. Równie istotne są toksyczne dymy, gwałtowny wzrost temperatury, możliwość rozprzestrzeniania się pożaru pomiędzy modułami, emisja gazów palnych oraz ryzyko wzrostu ciśnienia wewnątrz obudowy lub kontenera.

Szczególnie niebezpieczne są produkty rozkładu termicznego baterii. W określonych warunkach może pojawić się m.in. fluorowodór, czyli substancja bardzo toksyczna i żrąca, która może wchłaniać się również przez skórę. To oznacza, że zagrożenie nie kończy się na płomieniach. Dotyczy także ratowników, pracowników zakładu, osób odpowiedzialnych za utrzymanie instalacji oraz wszystkich, którzy mogą mieć kontakt z dymem, osadami lub skażonymi powierzchniami po zdarzeniu.

Problem polega na tym, że strażacy, a często także sami właściciele magazynów energii, nie mają pełnej informacji na temat chemii zastosowanej w bateriach. Tymczasem rodzaj ogniw, ich skład chemiczny, konstrukcja modułów, sposób wentylacji, układ BMS, separacja pomiędzy pakietami oraz możliwość kontrolowanego odprowadzenia gazów bezpośrednio wpływają na dalsze zachowanie się pożaru. W jednym przypadku zdarzenie może rozwijać się względnie przewidywalnie, choć nadal z dużymi stratami i wysokim kosztem akcji. W innym scenariuszu może dojść do gwałtownego uwolnienia energii, zapłonu gazów, a w skrajnych przypadkach nawet do wybuchu.

Brak kontrolowanej drogi ujścia ciśnienia jest jednym z tych zagrożeń, które szczególnie mocno obciążają służby ratownicze. Strażacy już z natury swojego zawodu ryzykują zdrowie i życie, a mimo to obecne w Polsce standardy projektowania, odbioru i eksploatacji wielu instalacji ESS nadal nie nadążają za stanem techniki. Wiedza jest dostępna. Rozwiązania techniczne również istnieją. Wiemy, jak ograniczać ryzyko pożaru, jak projektować separację, detekcję, wentylację, systemy gaszenia, odciążenie wybuchowe, procedury awaryjne i organizację działań ratowniczych. Problem w tym, że zbyt często tej wiedzy po prostu się nie wdraża.

Oczywiście świadomie generalizuję. Są jednostki, inwestorzy i zakłady, które podchodzą do tematu odpowiedzialnie. Mam przyjemność rozmawiać z osobami, których głód wiedzy na temat zabezpieczeń, ochrony pracowników i ograniczania skutków awarii jest naprawdę imponujący. Niestety, to nadal kropla w morzu. Rynek chałupniczych centrów ładowania baterii ma się dobrze jak nigdy wcześniej. Podobnie jak rynek firm oferujących magazyny energii na bazie kontenerów morskich, czy tzw. “biurowych”, często bez pełnego zrozumienia scenariuszy pożarowych, wentylacji, ciśnienia, toksycznych emisji i realnych wymagań dla służb ratowniczych.

Standard NFPA 855, choć amerykański, porządkuje wiele zagadnień, które mogą decydować o życiu, zdrowiu i skali strat. Dokumentacja ryzyka, analiza HMA, odpowiednie odległości, systemy detekcji, gaszenia i wentylacji, zapobieganie eksplozjom, kontrola rozprzestrzeniania się pożaru, oznakowanie instalacji, dostęp do informacji o technologii baterii oraz regularne szkolenia personelu to elementy, których w Polsce nadal często brakuje.

Wydanie NFPA 855 z 2026 r. odpowiada na dynamiczny rozwój magazynów energii i coraz większą skalę ich stosowania. Warto je znać, skonsultować założenia z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych i wdrożyć odpowiednie środki, zanim pojawi się realne zagrożenie. W przypadku istniejących instalacji konieczny jest audyt, ocena ryzyka, weryfikacja dokumentacji, aktualizacja procedur oraz sprawdzenie, czy zastosowane zabezpieczenia odpowiadają rzeczywistemu scenariuszowi pożaru baterii. Dzięki temu zdarzenia takie jak pożar w Czajkowie nie znikną całkowicie, ale ich skutki mogą być znacznie mniej tragiczne, a straty i ryzyko dla ludzi wyraźnie ograniczone.